از زمان پخش برنامه زنده ی «رو به فردا» و چند مناظره ای که تا قبل از پنج شنبه شب گذشته انجام شد، موجی در بین مردم و جریانهای سیاسی برای مشاهده ی تصویری جدید از صدا و سیما به وجود آمده بود. این موج چندان هم بی جا نبود، چرا که مخاطبان شبکه های صدا و سیما در طول سالهای گذشته چندان عادتی به دیدن و شنیدن برنامه هایی نداشتند که در آن مبنای کار بر ایجاد فضای چند صدایی باشد و چهرهای مختلف از جریانهای سیاسی معارض بتوانند رو در روی یکدیگر بنشینند و با طرح دیدگاههایشان به مناظره پردازند. البته مناظره های مشهور قبل از انتخابات در این میان یک استثناء بود و همین هم باعث شد تا مردم سرا پا مشتاق دیدن آن مناظره ها شوند و همین امر نیز پس از انتخابات مورد تایید مقام رهبری قرار گرفت تا آنجا که ایشان خواستار تداوم چنین برنامه هایی شدند.

صدا و سیما پس از انتخابات نه تنها در اجرای این فرمایش مقام رهبری تعلل کرد بلکه عملکرد یک سویه اش تا آن حد پیش رفت که انتقاد کسانی چون قالیباف و رضایی را نیز برانگیخت که به اعتقاد اینان اگر صدا و سیما پس از انتخابات رویه ای معتدل را در پیش می گرفت ، هم می توانست به وظیفه اصلی روشنگری خود عمل کرده باشد و هم آن که به تخفیف اختلافات کمک کند.

به هر حال، «رو به فردا» امیدی برای مشاهده فضای چند صدایی در صدا و سیما را برای مخاطبان خود به وجود آورد و حتی برخی را به یاد برنامه هایی انداخت که صدا و سیما در سالهای اولیه پس از انقلاب پخش می کرد، مناظره هایی که چهره های مختلف و متنوع سیاسی و فکری در آنها با یکدیگر به بحث و مناظره می پرداختند.

این امید با ورود کسانی چون کواکبیان و اطاعت به این برنامه افزایش پیدا کرد و همه انتظار داشتند تا این برنامه بتواند رویه ای برای حفظ و تقویت فضای چند صدایی ایجاد کند. با انتشار خبر تقلیل پخش «رو به فردا» از سه بار در هفته به یک بار، زنگ های نا امیدی به صدا در آمد و برخی نگران تغییر رویه صدا و سیما شدند تا آن که با حضور حسینیان و بروجردی در آخرین برنامه رو به فردا نگرانی ها جدی تر شد.

حضور این دو ، به معنای حضور دو فرد از اردوگاه اصولگرا بود و مشخص است که این امر با اصل فضای چند صدایی سازگاری چندانی ندارد و همین امر موجب شد تا تعابیری چون رو به فردا رو به دیروز، مناظره سرد در تلویزیون، از واقعه سازي تا شايعه سازي، مناظره گفتگو شد و مناظره یا گفتگوی یک سویه بر سر زبانها بیفتد.

از ظواهر امر چنین بر می آید که رو به فردای پنج شنبه شب حتی رضایت خاطر رییس صدا و سیما را برآورده نکرد و ضرغامی در واکنش به آن گفت؛ « قصد نداريم به گونه اي شود که يک مناظره هماهنگ شده و شکل گرفته روي آنتن برود و مانند مناظره پنج شنبه شب توقع ما برآورده نشود».

منظور او به موضوع مناظره بین ولایتی و رضایی و چگونگی انصراف آنها از حضور در برنامه مربوط می شود. روشن است که در فضای غبارآلود پس از انتخابات که با افراط گرایی ها و تندروی ها و فحاشی ها و اتهام زنی های شدید حدود و مرزها در هم ریخته شده، ایجاد فضایی سالم برای گفتگو و مناظره کاری چندان آسان نیست و آقای ضرغامی اگر قصد برگزاری مناظره ای جدی و در خور توجهی داشته باشد باید راهی دشوار را طی کند.

گذشته از این نکته اساسی، با کمی دقت و تامل در همین "رو به فردا" ی پنج شنبه شب می توان به لایه درونی برنامه پی برد که نشان از مناظره ای دارد که با پوسته ای از خوش و بش دوستانه پوشیده شده است. در واقع، توجه و دقت در این برنامه نشان دهنده آن است که علی رغم اشتراک سیاسی دو طرف به اصطلاح مناظره و تایید و تشکرهای مکرر این دو نسبت به یکدیگر، منازعه ای جدی نیز در کار بود که از سوی یک طرف تا اندازه ای آگاهانه انجام شد.

قبل از هر چیز، برخی تذکرات مجری برنامه نسبت به سخنان آقای حسینیان قابل توجه است. برای مثال، هنگامی که آقای حسینیان مجموع آراء میرحسین موسوی را 11 میلیون اعلام کرد ، مجری برنامه متذکر 13 میلیون رای شد و همچنین، مجری برنامه به نحوی از عبارت «سران فتنه» استفاده می کرد که گویا این عبارت به حسینیان بوده و خود مجری بیشتر بر عبارت «معترضین» تاکید داشت.

در واقع، مجری برنامه به نحوی جو برنامه را پیش می برد که مبنای تند و افراطی حسینیان نمود بیشتری پیدا کند. برای پی بردن به این موضوع توجه به دو پرسش مجری کافی است؛ «آقای حسینیان شما فکر نمی کنید که با این مواضع تندی که علیه برخی خواص گرفته شده دیگر راه بازگشت پیدا نمی کنند ، مگر اینها سرمایه های نظام نیستند؟» و «شما موضعتان را کاملا مشخص کرده اید و حتی اگر این جریان توبه هم کند نخواهید پذیرفت ، نمی شود گذشت کرد؟» وجه تند و افراطی سخنان حسینیان در پاسخ به این دو پرسش کاملا برجسته شده که با قیاسی به ماجرای 18 تیر از ریشه یابی فتنه اخیر سخن گفت و این که «فتنه باید ریشه یابی شود و ریشه آن خشکیده شود و گرنه در جایی دیگر بروز می کند». به عبارتی دیگر، طرح پرسشهای مجری مجالی را برای حسینیان فراهم آورده بود تا با خیالی آسوده سخنان خود را بیان کند، اما همین آسودگی خیال به خصوص مواقعی که با تاکیدات پرسشی مجری روبرو می شد، وجه افراطی خود را نمایان می کرد و در این میان، مجری برنامه نقش تعیین کننده ای داشت.

از سوی دیگر، بروجردی وجهه ای خاص در تقابل با حسینیان از خود نشان داد. مجری در قسمتی از برنامه با قطع سخنان بروجردی به وی تذکر می دهد که دیپلماتیک سخن می گوید و برنامه رو به فردا چنین مشی را برنمی تابد و بروجردی نیز در پاسخ می گوید؛ «بسیار خوب در این برنامه از آغاز صحبت مبنا را بر آن گذاشتم که باید مقداری شفاف صحبت کرد اما هر سخن جایی و هر نکته مکانی دارد».

تذکر مجری و پاسخ بروجردی نشان داد که در برابر سخنان افراطی حسینیان، بروجردی سعی در رعایت مشی سیاسی خاصی دارد و سخنان خود را بر مبنای آن پیش می برد. خط مشی بروجردی هماهنگ با هدایت مجری در مورد طرح حکمیت، تقابل دو منطق گفتاری را روشن کرد. از یک سو، حسینیان طرح وحدت و حکمیت را طرحی انحرافی قلمداد کرده که به زعم وی، مخالفین برای نجات خود طراحی کرده اند و بعد با اشاره ای به ماجرای حکمیت در جنگ صفین، آن را به عنوان یک توطئه مطرح کرد و گفت؛ «من این را یک توطئه می دانم یعنی بالاتر از راه فرا قانونی».

از سوی دیگر، بروجردی در پاسخ مجری به این که آیا «این طرح را توطئه می داند؟»، بیشتر بر قانون اساسی و قوانین برآمده از آن تاکید کرد و آن را «مبنای خوبی برای حل و فصل مشکلات» خواند و گفت؛ «قانون به عنوان یک مبنا در حل و فصل مشکلات هم عقلایی است و هم منطقی».

هر چند که در سخنان این دو ، وجوه مشترکی دیده می شود که این امر از منظر جایگاه اصولگرایی این دو طبیعی به نظر می رسد، اما منطق گفتاری بروجردی یا به قول مجری برنامه دیپلماتیک سخن گفتن وی، باعث شد تا موضع و منطق گفتاری کاملا متفاوتی با حسینیان را به وجود آورد. موضع و منطق گفتار بروجردی به دور از افراطگرایی حسینیان، راه حل شرایط فعلی را در قانون و ظرفیت های آن می جست، در حالی که حسینیان به دنبال منطق حذفی بود. در حالی که منطق حذفی حسینیان می گفت؛ «نظام تا آنجا که جا داشت کوتاه آمد اگر دست ماها بود که تکلیف را روشن می کردیم»، منطق بروجردی با تاکید بر حفظ تنوع سیاسی می گفت؛ «اینکه درکشور تصمیم گرفته شده است که فقط یک جریان باشد، که به نظر من اصلا اینگونه نیست». این خط مشی بروجردی با سخنان مجری هماهنگ بود که خطاب به حسینیان گفت؛ «چرا لفظ سران فتنه را درباره اشخاصی به کار بردید که سوابق روشنی داشتند. مقام معظم رهبری حتی دو سه هفته پس از انتخابات پرهیز می دادند که این افراد را خارج از نظام بدانید آیا با چنین موضعی شما و جریان هم فکر شما راه بازگشت را برای این چهره ها مسدود نمی کند؟».

تقابل منطق گفتاری بروجردی با حسینیان در این برنامه از رو به فردا با فاصله گرفتن از وجه افراطی حسینیان شرایط را برای تعادلی در فضای کنونی سیاسی ترسیم کرد که البته مجری برنامه نیز با این خط مشی هماهنگ عمل می کرد. این خط مشی در سخنان سید احمد خاتمی در نماز جمعه نیز دیده شد که با ذکر آیه ای از قران کریم در باب کدورت زدایی بین دو برادر دینی به صورت غیر منتظره ای از حق اعتراض برای شهروندان و تعیین مرز بین «دشمنان» و «برادران معترض» سخن گفت و اعلام کرد؛ «ما هيچگاه معترضين را برانداز نخوانده‌ايم و اگر اين افراد در چارچوب قانون اساسي حركت كنند آنها را برانداز نمي ‌ناميم».

در واقع، برنامه پنج شنبه شب رو به فردا در عین حضور دو اصولگرا، خط مرزی را نشان داد که در آن حدود افراطگرایی و اعتدال در این اردوگاه تعیین شد و البته طرف افراطی ناآگاهانه در تعیین این مرز نیز مشارکت داشت. با توجه به این نکته است که می توان گفت این برنامه در زیر پوست خوش و بشهای دوستانه، مناظره ای درونی را رقم زد تا رفته رفته حساب و کتاب اعتدال در اردوگاه اصولگرایی از افراط جدا شود.