خودروسازی در ایران ، از همان آغاز کار با حاشیه و معادلات پیچیده همراه بوده است و اکنون که حدود نیم قرن از تولید این چهارچرخ های دودزا در کشور می گذرد ، همچنان این صنعت ، یکی از رازآلوده ترین های ایران است.

تا کنون در باره گرانی خودروهای ساخت داخل ، بسیار سخن گفته شده است ؛ گروهی آن را مربوط به نرخ غیرواقعی ارز می دانند ، جمعی بر آنند که انحصار و رانت جویی های سیاسی و مالی ، این امر را باعث شده و دیگرانی از سوء مدیریت ها سخن می گویند و این قصه البته سر دراز دارد و هر کدام از اینان ، تنها بخش هایی از واقعیت را گفته اند.

در این میان اما ، کمتر کسی از یک عامل پنهان و صدالبته مؤثر در گرانی خودرو سخن گفته است و آن گروه معدودی است که نه در هیچ رسانه ای ، اشاره ای به آنها می شود و نه در هیچ کدام از گزارش های مالی شرکت های خودروسازی از آنها نامی و نشانی به میان می آید.

کار این گروه چیست؟

از میان صدها خودروی موجود در جهان ، تنها چند خودروی معدود در ایران تولید می شود.البته قرار هم نیست همه خودروهای دنیا در ایران مونتاژ یا وارد بازار کشورمان شوند ؛ اما قرار هم نیست هیچ رقابت جدی و معنی داری هم در میان نباشد.

یکی از علت های این وضعیت ، همان افراد معدودی هستند که از یک سو با برخی کمپانی های خودروسازی در شرق آسیا و برخی کشورهای اروپایی سَر و سِر دارند و از این سو نیز ، لابی هایی در مجموعه خودروسازی ها و نهادهای صنعتی مرتبط با آن دارند.

کار اصلی این دلالان میلیاردر ، جوش دادن معاملات خودرویی بین داخل و خارج است و این مهم را به مدد همکارانی که در داخل دارند ، به انجام می رسانند.

رصد تغییر و تحولات مدیریتی در صنعت خودروسازی ، تلاش برای جذب مدیران ارشد ، نفوذ در نهادهای حکومتی مانند مجلس ، وزارت صنایع و عنداللزوم جریان سازی های رسانه ای ، مهم ترین دغدغه آنها در داخل است.
بدین ترتیب ، با نفوذ این گروه دلال در لایه های مختلف صنعت خودروسازی ، راه برای ورود دیگر خودروها از دیگر کشورها ، مسدود می شود.

طی سال های گذشته ، بارها تلاش هایی از سوی برخی مسوولان سلیم النفس صنعتی ایران برای ورود یا تولید خودروهای روز دنیا با قیمت های مناسب صورت گرفته و حتی گاه مذاکرات آنها به مراحل نهایی نیز نزدیک شده است اما به دلیل این که خودروهای مد نظر ، از کمپانی های خارجی طرف تعامل این دلالان نبوده است ، لابی های آنان ، برای عقیم کردن این حرکت ها
آغاز شده و متاسفانه حتی به بهای تهدید هم که شده ، به ثمر هم رسیده است.

علت مقاومت ها چیست؟

علت این مقاومت ها ، کاملاً مشخص و قابل درک است . به عنوان مثال ، این افراد برای تولید خودروی X در ایران ، دلالی کرده و در بازار رقابت جهانی خودروسازان ، از طرف های خارجی ، پورسانت های کلان دریافت کرده اند.
پورسانت های آنها هم صرفاً در مقطع انعقاد قرار داد نبوده ، بلکه عمدتاً بدین شکل کار می کنند که از کمپانی خارجی تولید کننده X به ازای هر یک دستگاه خودروی آنها که در ایران تولید می شود ، رقم های قابل ملاحظه می گیرند.

حال محاسبه کنید که اگر قرار باشد این تیم کوچک برای هر خودروی X چهارصد هزار تومان ناقابل دریافت کند ، این رقم وقتی در تیراژ آن خودرو در طول سال های متوالی ضرب شود ، چه عدد نجومی و سرسام آوری را شکل می دهد!

از این رو ، قطع تولید یک خودرو که متعلق به سال ها پیش است یا جایگزین شدن خودرویی که از مسیر دلالی این افراد نگذشته ، مساوی است با متوقف شدن حرکت تند کنتور پول آنها که شبانه روز کار می کند و حساب هایشان را فربه تر می سازد.

بنابراین ، طبیعی است که به مدد لابی هایی که دارند و به واسطه حاتم بخشی هایی که با این پول های کلان انجام می دهند ، نگذارند تغییر قابل ملاحظه ای بدون لحاظ منافع مالی آنها ایجاد شود.

بدیهی است که این سیستم دلالی - که در آن هم دلالانی با ملیت ایرانی حضور دارند و هم خارجی ها و به ویژه واسطه هایی از کشور انگلیس - باعث افزایش قیمت خودرو می شود و کمپانی خارجی ، پورسانتی که به اینها می دهد را از مصرف کننده ایرانی می گیرد.

قطعه سازان و دلالان

قطعه سازان خودرو ، مهم ترین بخش در فرایند تولید خودرو هستند و عمده بار تولید بر دوش آنهاست ، چه آن که در کارخانه های خودروسازی ، کاری جز مونتاژ کردن محصولات آنها انجام نمی شود.

طبیعتاً هر اندازه ، قیمت فروش قطعات خودرو به کارخانه خودروسازی کمتر باشد ، قیمت تمام شده آن نیز کاهش می یابد و برعکس.

گروهی که به آن اشاره کردیم ، نه تنها در اصل ورود یک خودرو به ایران نقش آفرینی می کند ، بلکه می کوشد در فرایند تولید نیز منافع میلیاردی برای خود تعریف کند.

از این رو ، برای این گروه ، بسیار مغتنم خواهد بود اگر کارخانه تولید خودرو ، فلان قطعه را به جای تولید کننده "الف" ، از قطعه ساز" ب" تهیه کند.
از این رو ، لابی های پیش گفته فعال می شوند و با حذف رقابت و با اقداماتی مانند اخذ تأییدیه هایی از شرکت های خارجی و سهیم کردن برخی افراد در سود و ... بقیه را از گردونه خارج می کنند و قطعات را با قیمت های بالاتر به خودروسازان می فروشند و نهایتاً قیمت تمام شده خودرو بیش از حد واقعی می شود. در این میان نیز ، بسیاری از قطعه سازانی که در بازی آنها نیستند ، از بازی طرد می شوند و به ورطه ورشکستگی می افتند.

در چنین شرایطی ، هر گاه نیز مسوول آگاه و متعهدی پیدا شود و بخواهد در این قرار دادها تجدید نظر کند ، انحصار را بشکند ، یا گواهی های مبتنی بر تبانی داخلی - خارجی این شرکت ها را زیر سوال ببرد ، تلاش برای آلوده سازی او و در صورت جواب ندادن ، پرونده سازی ، تهدید ، عزل و ... آغاز می شود.

این ها ، واقعیت هایی هستند که اگر مورد توجه قرار گیرند و دلالان مربوط به این ماجراها ، که تعدادشان هم زیاد نیست ، حذف شوند ، بدون کوچک ترین هزینه برای شرکت های خودروی سازی یا کاهش حتی یک ریال از سود آنها ، قیمت خودرو در ایران ، به طرز قابل ملاحظه و اعجاب انگیزی کاهش می یابد و نه تنها مردم ، هزینه کمتری را برای خرید خودرو صرف می کنند ، بلکه خود قطعه سازان و خودروسازان نیز از دست این گروه فرصت طلب و رانت جو خلاص خواهند شد.
تنوع تولید ، افزایش کیفیت و کاهش قیمت و نهایتاً بالا رفتن قدرت رقابت ، اولین نتایج حذف این تیم مخوف و پرلابی و البته کوچک دلال خواهد بود.

صفار هرندی گفت: اعتقاد ندارم که خاتمی و موسوی می‌خواستند کل جمهوری اسلامی را سرنگون کنند، چرا که اگر جمهوری اسلامی ساقط شود اولین کسانی که تیربار می‌شوند همین‌ها هستند.

محمدحسین صفارهرندی دوشنبه شب در مراسمی در مسجد اهل بیت(ع) قم خاطرنشان کرد: در دهه 60 با موفقیت‌هایی که در ذیل رهبری‌های پیامبرگونه امام(ره) به دست می‌آمد که مبتنی بر مشعل تفکر انقلابی و اسلام بود، تفکر دیگری نمی‌توانست عرض اندام کند.

وی گفت: بعد از رحلت امام(ره) و آغاز رهبری مقام معظم رهبری عده‌ای که خود بخشی از همان نیروهای طرفدار جمهوری اسلامی دهه 60 که ادعای تصاحب گفتمان امام(ره) را هم داشتند، راه خود را جدا کردند. نمونه آن را می‌توان مجمع روحانیون مبارز، دفتر تحکیم وحدت و سازمان مجاهدین دانست.

وزیر سابق ارشاد ادامه داد: آنها شبهه ایجاد کردند که آیا جمهوری اسلامی ادامه پیدا خواهد کرد و ردایی که برای تن امام(ره) دوخته شده بر تن دیگری نیز استوار خواهد ماند و از همان ابتدا شروع به شبهه‌پراکنی کردند.

وی افزود: آنها به بیت آیت‌الله منتظری(ره) رخنه کرده و امید بسته بودند، ولی بعد از انتخاب مقام معظم رهبری، به دلیل این که دیدند کسی انتخاب شده که نمی‌توانند در او طمع کنند، ناکام شدند.

صفار هرندی بیان داشت: پس از رحلت امام(ره) 3 گفتمان اصلی جمهوری اسلامی، جمهوری اسلامی مقید و مشروط و جمهوری غیردینی در کشور شکل گرفته و هر کدام طرفداران خاص خود را دارد.

وی اظهار داشت: کسانی که در دوران پس از رحلت امام(ره) روی رهبری نظام تشکیک کرده بودند، امروز خود را لو داده‌اند که در زمان حضرت امام(ره) هم ولایت مطلقه فقیه را قبول نداشتند.

وزیر سابق ارشاد گفت: این نظریه‌ای انحرافی بود و کسانی که این نظریه را داشتند، برای ادامه راه خود این امر را مطرح کردند که برای این که آینده این انقلاب اسلامی تضمین شود باید جمهوری اسلامی مشروط را داشته باشیم، چرا که معتقد بودند با وجود ولایت مطلقه فقیه، بحث دیکتاتوری و یا به قول خودشان بحث سلطانیسم به وجود می‌آید.

صفار هرندی بیان داشت: جریانی که بحث ولایت مقیده یا جمهوری اسلامی مشروطه را مطرح می‌کنند، حتی اگر از روی دلسوزی نیز باشد نتیجه آن چیزی جز زدن زیر آب اسلامیت نظام نخواهد بود.

وی افزود: اصولا کسانی که بحث‌هایی چون جمهوری اسلامی مشروط را مطرح می‌کردند، از ابتدا هم اعتقادی به جمهوری اسلامی نداشتند و چون جمعیت غالب مردم در آن زمان این را می‌خواست مجبور بودند خود را موافق نشان دهند.

وزیر سابق ارشاد خاطر نشان کرد: بعضا شبهه‌هایی ایجاد می‌شود و کسانی می‌گویند که این حرف‌ها را کسانی می‌زنند که با امام(ره) بوده‌اند و نسبت‌های سببی یا نسبی با امام(ره) دارند و اصلا دست پرورده امام(ره) هستند، و اصولا مگر می‌شود که این‌ها فتنه کنند؟
وی در ادامه با مقایسه مقام معظم رهبری و امام علی(ع)، گفت: پاسخ این شبهه را امام علی(ع) بعد از رحلت رسول‌الله(ص) که عده‌ای مقابل ایشان صف‌آرایی کرده بودند، به صورت شفاف بیان کردند.

صفار هرندی اظهار داشت: در انتخابات ریاست جمهوری اخیر عده‌ای که به عنوان سردمدار یک جریان معارض و مخالف بودند طرفدار جمهوری اسلامی مشروطه و مقیده بودند.

وی گفت: ما به آقای هاشمی نمی‌خواهیم اهانت کنیم، اما تحلیل قضایا را نمی‌توانیم نادیده بگیریم. مهدی هاشمی فرزند آقای هاشمی سال 83 مصاحبه‌ای با یک روزنامه پرتیراژ آمریکایی کرد که اگر پدر من این بار رئیس جمهور شود با تغییر قانون اساسی، اختیارات ولی‌فقیه را در حد ملکه انگلستان کاهش می‌دهد، که البته من نمی‌دانم چه ربطی به مجمع تشخیص مصلحت داشت که این را تکذیب کند؟

وزیر سابق ارشاد بیان داشت: در دوران دوم خرداد در عمل به این سمت می‌رفتند که حاکمیت دوگانه را در کشور ایجاد کنند و معتقد بودند که در این دو بخش، یک بخش دموکراتیک حکومت است که مردم در آن نقش اصلی را ایفا می‌کنند و بخش دیگر بخش آسمانی حکومت است و ما باید با تقویت حاکمیت دموکراتیک، قدرت حاکمیت آسمانی حکومت را کم کنیم.

وی گفت: کسانی که به دروغ عنوان می‌کردند که جمهوری اسلامی مشروطه، فرصتی برای تقویت بخش دموکراتیک کشور است، در انتخابات اخیر ضربه بزرگی را به نظریه خود مشاهده کردند، چرا که این دولت توانایی پیدا کرد که 40میلیون رأی را به صحنه آورد و باید دانست که در این انتخابات جمهوریت نظام بود که بیمه شد.

وی با اشاره به شعار مهدی کروبی در انتخابات، اظهار داشت: مردم در انتخابات اثبات کردند که دنبال تغییر در حکومت که آقای کروبی می‌گفت، نبودند بلکه انتظار تغییر رفتار مسوولان با مردم را داشتند.
صفار هرندی گفت: هنر احمدی‌نژاد این بود که به مردم می‌گفت "قیافه من به رئیس جمهور نمی‌خورد، اما به نوکر که می‌خورد، من آمدم نوکری شما را کنم" و در عمل هم مردم این را مشاهده کردند.
وی خاطر نشان کرد: دولت نهم با اردوکشی به نقاط محروم کشور برای رفع کاستی‌ها، نشان داد که امروز مسوولان نظام و دولتمردان مانند گذشته کمیاب نیستند بلکه در بطن مردم حضور دارند و وقتی مردم تغییر واقعی را مشاهده کردند شعار تغییر آقای کروبی برای آنها مضحک جلوه کرد.

صفار هرندی با اشاره به دولت سیدمحمد خاتمی گفت: در دولت اصلاحات بیم ادامه جمهوری اسلامی جدی بود و انسان احساس خطر می‌کرد که چه اتفاقی پیش خواهد آمد و حتی در وزارت کشور دولت اصلاحات با تغییراتی در قوانین عمومی، می‌خواستند نظام دینی ما را به نظامی عرفی تبدیل کنند.

وی ادامه داد: دولتمردان در آن زمان توسعه سیاسی را در دستور کار خود قرار داده و مردم در اقتصاد و معیشت خود دچار مشکل شده بودند و مردم با تمام وجود احساس کردند که آنها به صورت صدقه‌ای به مردم کمک می‌کنند.

وزیر سابق ارشاد مدعی شد: کسانی که طرفدار و یا سردمدار بحث جمهوری اسلامی مشروطه‌اند، اگر همین الآن آراء و رفراندم بگیرند، همان نتیجه رفراندم سال58 یا مشابه آن را می‌بینند.

وی با اشاره به اعتراضات پس از انتخابات گفت: در حوادث اخیر برخی از کسانی را داریم که با جمهوری اسلامی به بن‌بست رسیده و می‌گویند که دیگر با جمهوری اسلامی نمی‌توان ادامه داد، و باید دانست که بیانیه‌های حزب مشارکت و سازمان مجاهدین در این راستا است.

صفار هرندی ادامه داد: اما آن جریان تجدیدنظرطلب حرفش این بود که طرفدار جمهوری اسلامی غیردینی است و خواستند با آمدن در خیابان و سردادن شعار ساختارشکنانه زمینه را برای چانه‌زنی با قدرت در جهت تغییر قانون اساسی را فراهم کنند.

وی گفت: اعتقاد ندارم که خاتمی و موسوی می‌خواستند کل جمهوری اسلامی را سرنگون کنند، چرا که اگر جمهوری اسلامی ساقط شود اولین کسانی که تیربار می‌شوند همین‌ها هستند.

وزیر سابق ارشاد اظهار داشت: فشارهای خیابانی و چانه‌زنی با رهبری که در 18تیر ناکام ماند، امروزه در جریان اعتراض‌شان متاسفانه، پیوند با ضد انقلاب و مخالفان نظام مباح شده و تاکنون یکبار از سلطنت طلبان، رقاصان فراری، همجنس‌بازان، بهائیان و آمریکایی‌ها که علنی از آنها حمایت کردند، اعلام برائت نکردند و این مساله باعث شده که ما نتوانیم آنها را افراد وفاداری به نظام و انقلاب بدانیم.

در ادامه جلسه، صفار هرندی در مورد سوالی در مورد جریان مشایی و این که چرا با احمدی‌نژاد و مشایی در تنش است، گفت: در سفر هیئت دولت به مشهد که رئیس جمهور برخی همکاران را معرفی می‌کردند، اعضای هیئت دولت با صلوات تایید می‌کردند اما وقتی احمدی‌نژاد، آقای مشایی را به عنوان معاون اول معرفی کرد، این صلوات در دهان هیئت دولت خشکید و همه در حیرت بودند.

وی افزود: دغدغه ما این بود که آیا این انتخاب را رهبری هم قبول دارند که وقتی مشخص شد که نظر ایشان مساعد نیست، برخی اعضا گفتند که ما نمی‌توانیم این وضعیت را قبول کنیم که من استعفا دادم. بعدها تنها به عنوان یک عضو و برای اینکه از هیئت دولت از رسمیت نیفتد تنها به عنوان عضو در جلسات بودم.

وزیر سابق ارشاد گفت: هرچند ممکن است برخی تصور کنند که ما به فرد دیگری غیر از احمدی‌نژاد رای داده باشیم ولی با توجه به نگاهی که برخی نسبت به برخی از قضایا صورت داده‌اند، باید بگویم کسی را اصلح‌تر از ایشان در میان نامزدها سراغ نداشتم و از رای خود به ایشان نیز پشیمان نیستم.

وی گفت: احمدی‌نژاد این راهنمایی مقام معظم رهبری را در حد مصلحت‌اندیشی می‌دانست و معتقد بود دستور نیست و معتقد بود که در جاهایی مصلحت خودم ارجحیت نسبت به مصلحت‌اندیشی دیگران دارد و سوال اینجاست که اگر در حد مصلحت‌اندیشی بود چرا جامعه در جریان قرار گرفت و به نظر من این از هوشیاری آقای رئیس جمهور بعید بود.

صفار هرندی مدعی شد: رئیس جمهور، معتقد است که آقای مشایی فردی است متعهد، یار امام زمان(عج) و اسلام‌شناسی که در قله است و دیگر علما و متفکران باید از تفکرات ایشان استفاده کنند. باید دانست که هرکس در هر پست و مقامی باشد انتقاد او در مورد آقای مشایی به آقای احمدی‌نژاد به جایی نمی‌رسد.

وی تاکید کرد: اگر یک نقطه اتکا در نظام ما باشد آن شخص ولی‌فقیه است و من تعجب می‌کنم از چیزهایی که آقای رئیس جمهور در مورد آقای مشایی عنوان می‌کنند که ما هیچ کدام از اینها را ندیده‌ایم.

وزیر سابق ارشاد در مورد سوال دیگر در مورد رابطه دولت با مراجع گفت: در اینکه کسانی دوست داشتند این رابطه را برهم بریزند، تردید نکنید. کسانی در میان تهران و قم دائما در رفت و آمد بودند و اصلا کارشان این بود که نگاه مراجع را به دولت بد کنند که متاسفانه موفق هم شده‌اند.

وی با بیان این که این دولت از لحاظ انگیزه نزدیک‌ترین دولت به مراجع است، گفت: البته در این میان بی‌سلیقگی‌هایی هم اتفاق افتاد و بوالفضولی‌هایی که در داخل دولت شد و اظهارنظرهایی که در مورد بعضی مسائل که تخصص آن نبود، موجب شد که بخشی از علما که البته حق هم داشتند رفتارشان تغییر کند و انشاالله باید قصورهایی که از طرف دولت در این مورد شده، جبران شود.

صفار هرندی در پایان گفت: در آینده‌ای نزدیک آقای رئیس جمهور به قم می‌آید و دعا کنید که انشاالله دیدار با مراجع صورت گیرد.